Đau từ đầu gối xuống bàn chân là do đâu?

Bạn đang cảm thấy những cơn đau nhức dai dẳng từ đầu gối lan dần xuống bàn chân, khiến mỗi bước đi trở thành thử thách? Đây không chỉ là dấu hiệu của sự mệt mỏi thông thường mà có thể là lời cảnh báo từ cơ thể về những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Theo lương y Nguyễn Thành Danh – truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông với hơn 20 năm kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp – tình trạng này thường xuất phát từ sự mất cân bằng trong hệ thống vận động, ảnh hưởng đến hàng ngàn người Việt Nam, đặc biệt ở độ tuổi trung niên trở lên. Hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bạn nhận diện sớm và có hướng xử lý kịp thời, tránh để tình trạng kéo dài ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sâu về những lý do chính gây ra cơn đau này, dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kiến thức y học kết hợp Đông – Tây y.

Các nguyên nhân phổ biến gây đau từ đầu gối xuống bàn chân

Đau khớp chân đầu gối thường không phải ngẫu nhiên mà bắt nguồn từ sự rối loạn ở các bộ phận liên quan như xương, khớp, dây thần kinh hoặc mạch máu. Những cơn đau này có thể xuất hiện đột ngột sau chấn thương hoặc âm ỉ theo thời gian do lão hóa và lối sống. Lương y Nguyễn Thành Danh nhấn mạnh rằng, việc chẩn đoán chính xác đòi hỏi thăm khám trực tiếp, nhưng nhận biết các dấu hiệu ban đầu sẽ giúp bạn chủ động hơn. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất, được phân loại rõ ràng để dễ theo dõi.

• Thoái hóa khớp gối: Đây là nguyên nhân hàng đầu, đặc biệt ở người trên 50 tuổi, khi sụn khớp bị mòn dần do tuổi tác, dẫn đến ma sát giữa các đầu xương tăng lên. Cơn đau bắt đầu từ đầu gối và lan xuống cẳng chân, bàn chân do áp lực truyền xuống dưới, thường kèm theo tiếng kêu lạo xạo khi vận động. Theo các nghiên cứu y khoa, thoái hóa khớp ảnh hưởng đến hơn 30% dân số trung niên, và nếu không kiểm soát, nó có thể làm suy giảm khả năng di chuyển.
• Viêm khớp gối cấp tính hoặc mãn tính: Viêm do nhiễm khuẩn, chấn thương hoặc rối loạn miễn dịch khiến lớp màng hoạt dịch quanh khớp sưng phù, gây đau nhói từ đầu gối lan tỏa xuống chân. Người bệnh thường cảm nhận rõ hơn vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu, với triệu chứng kèm theo sưng đỏ và hạn chế cử động. Lương y Danh lưu ý rằng, trong Đông y, đây là biểu hiện của “Phong – Hàn – Thấp” xâm nhập, làm khí huyết ứ trệ.
• Loãng xương hoặc yếu xương: Xương giòn hơn do thiếu canxi và vitamin D, khiến khớp gối dễ bị tổn thương dưới áp lực hàng ngày. Đau lan từ đầu gối xuống bàn chân thường xảy ra khi đi bộ lâu, vì lực phân bổ không đều, dẫn đến vi gãy nhỏ ở xương chày hoặc xương bàn chân. Đây là vấn đề phổ biến ở phụ nữ sau mãn kinh, với tỷ lệ lên đến 20-30% theo thống kê từ các bệnh viện lớn.

Nguyên nhân liên quan đến hệ thần kinh

Hệ thần kinh đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tín hiệu cảm giác, và khi bị chèn ép hoặc tổn thương, cơn đau có thể lan tỏa theo đường dây thần kinh từ đầu gối xuống tận ngón chân. Lương y Nguyễn Thành Danh giải thích rằng, theo quan điểm Đông y, đây là sự “bế tắc kinh lạc”, nơi khí huyết không thông suốt, gây tê mỏi kèm đau. Việc xác định sớm qua các xét nghiệm như chụp MRI sẽ giúp phân biệt với các vấn đề khác, tránh nhầm lẫn với triệu chứng thông thường.

Các bệnh lý thần kinh thường gặp bao gồm:

• Đau thần kinh tọa (sciatica): Dây thần kinh tọa lớn nhất cơ thể bị chèn ép do thoát vị đĩa đệm ở cột sống thắt lưng, khiến đau lan từ mông qua đầu gối xuống bàn chân, thường một bên. Triệu chứng điển hình là đau tăng khi ho, hắt hơi hoặc ngồi lâu, kèm tê rần như kim chích. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm khoảng 40% trường hợp đau chân dưới theo các báo cáo lâm sàng từ Vinmec.
• Hội chứng ống cổ chân (tarsal tunnel syndrome): Dây thần kinh chày sau bị chèn ép ở vùng mắt cá chân, gây đau từ đầu gối (do lan ngược) xuống gan bàn chân và ngón cái. Nguyên nhân thường từ chấn thương lặp lại hoặc giày dép chật, dẫn đến tê bì về đêm. Lương y Danh khuyên nên chú ý nếu đau kèm yếu cơ, vì đây có thể là dấu hiệu sớm của tổn thương thần kinh ngoại biên.
• Suy giãn tĩnh mạch chi dưới: Mặc dù chủ yếu là vấn đề mạch máu, nhưng nó gián tiếp ảnh hưởng thần kinh do lưu thông kém, gây đau nhức từ đầu gối xuống bàn chân, đặc biệt khi đứng lâu. Triệu chứng bao gồm chân sưng phù và da đổi màu, thường gặp ở người làm việc văn phòng hoặc thừa cân.

Nguyên nhân từ các bệnh lý toàn thân

Không chỉ giới hạn ở chi dưới, cơn đau từ đầu gối xuống bàn chân đôi khi là “tiếng chuông báo động” từ các bệnh lý toàn thân, nơi các yếu tố hệ thống làm suy yếu cấu trúc vận động. Theo lương y Nguyễn Thành Danh, Đông y coi đây là sự mất cân bằng âm dương toàn cơ thể, với “thấp nhiệt” tích tụ ở hạ chi. Những trường hợp này đòi hỏi kiểm tra toàn diện, bao gồm xét nghiệm máu, để loại trừ các vấn đề nghiêm trọng hơn.

• Biến chứng thần kinh do tiểu đường: Tiểu đường type 2 làm tổn thương dây thần kinh ngoại biên (neuropathy), bắt đầu từ bàn chân lan ngược lên đầu gối, gây đau bỏng rát hoặc tê như đi tất. Hơn 50% bệnh nhân tiểu đường gặp phải, và đau thường tệ hơn vào ban đêm do rối loạn tuần hoàn. Lương y Danh nhấn mạnh vai trò của thảo dược trong việc hỗ trợ lưu thông khí huyết, giúp giảm triệu chứng từ gốc rễ.
• Rối loạn tuyến giáp hoặc thiếu hụt dinh dưỡng: Thiếu vitamin B12 hoặc canxi do rối loạn tuyến giáp có thể gây yếu cơ và đau lan từ khớp gối xuống, kèm mỏi mệt toàn thân. Đây là nguyên nhân ít phổ biến hơn nhưng thường bị bỏ qua ở người ăn chay hoặc lớn tuổi.
• Chấn thương cũ chưa lành: Những tổn thương dây chằng chéo trước (ACL) hoặc gân bánh chè từ tai nạn thể thao có thể để lại di chứng, khiến đau tái phát khi thời tiết thay đổi, lan xuống bàn chân do bù trừ tư thế.

Vai trò của lối sống và yếu tố nguy cơ

Mặc dù các bệnh lý là nguyên nhân chính, lối sống hàng ngày cũng góp phần làm trầm trọng hóa cơn đau từ đầu gối xuống bàn chân. Lương y Nguyễn Thành Danh thường khuyên bệnh nhân tại Dược Bình Đông chú ý đến sự kết hợp giữa di truyền, chế độ ăn và hoạt động thể chất. Ví dụ, thừa cân làm tăng áp lực lên khớp gối lên đến 4 lần trọng lượng cơ thể, đẩy nhanh quá trình thoái hóa. Hoặc, việc ngồi lâu với tư thế sai có thể chèn ép thần kinh tọa, biến cơn đau thành mãn tính.

Để tăng cường sự hỗ trợ từ thiên nhiên, lương y Danh gợi ý các bài thuốc Đông y truyền thống, như sự kết hợp tinh túy từ Dây đau xương, Đảng sâm, Đỗ trọng và Ngưu tất – những dược liệu quý đã được chứng minh qua hàng thế hệ trong việc nuôi dưỡng kinh lạc, giảm ứ trệ. Sản phẩm Thảo Linh Tiên của Dược Bình Đông, với công thức kế thừa từ dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chính là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giúp cơ thể tự cân bằng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào Tây dược.

Tóm lại, đau từ đầu gối xuống bàn chân có thể do nhiều nguyên nhân đan xen, từ thoái hóa khớp đến vấn đề thần kinh hay bệnh lý toàn thân. Dù bất kỳ lý do nào, việc lắng nghe cơ thể và tham khảo ý kiến chuyên gia là chìa khóa. Lương y Nguyễn Thành Danh tại Dược Bình Đông luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn qua tư vấn miễn phí, giúp tìm ra hướng đi phù hợp dựa trên thể trạng cá nhân. Đừng để cơn đau kiểm soát cuộc sống – hãy hành động ngay hôm nay để lấy lại sự thoải mái trong từng bước chân.

Thông tin của Lương y Nguyễn Thành Danh

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Bệnh viện Tâm Anh ,  Medlatec