Tê bì chân tay đau mỏi vai gáy là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của nhiều người. Tình trạng này thường biểu hiện qua cảm giác đau nhức, tê rần ở vùng cổ vai gáy lan xuống tay chân, có thể kèm theo yếu cơ hoặc khó vận động. Nỗi ám ảnh này có thể xuất phát từ hai nguyên nhân chính là bệnh lý và căng cơ hoặc chấn thương.
Mô tả tình trạng đau mỏi vai gáy tê bì chân tay
Nguyên nhân bệnh lý
Người bệnh có thể gặp phải tình trạng đau mỏi vai gáy tê bì chân tay khi mắc phải một số bệnh lý liên quan đến hệ thống cơ xương khớp, thần kinh và mạch máu. Những bệnh lý này thường phát triển dần dần theo thời gian, gây chèn ép dây thần kinh hoặc hạn chế lưu thông máu, dẫn đến các triệu chứng khó chịu. Dưới đây là một số nguyên nhân bệnh lý phổ biến:
- Thoái hóa cột sống: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đau mỏi vai gáy tê bì chân tay, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Sụn khớp và đốt sống bị bào mòn theo thời gian, dẫn đến cọ xát vào rễ thần kinh, gây đau nhức lan từ cổ xuống tay hoặc từ thắt lưng xuống chân. Triệu chứng thường nặng hơn về đêm hoặc khi thời tiết thay đổi, do sự co giãn của các mô mềm xung quanh cột sống bị ảnh hưởng. Theo các nghiên cứu y khoa, thoái hóa cột sống cổ chiếm tỷ lệ cao ở những người làm việc văn phòng hoặc lao động nặng, với tỷ lệ mắc lên đến 75% ở nhóm tuổi trên 50.
- Thoái hóa đốt sống cổ: Khi đốt sống cổ bị thoái hóa, các gai xương hình thành và chèn ép dây thần kinh tại vùng cổ vai gáy, gây đau mỏi kéo dài. Tình trạng này thường đi kèm với tê bì tay chân do rễ thần kinh bị kích thích, dẫn đến rối loạn cảm giác. Bệnh tiến triển chậm nhưng nếu không phát hiện sớm, có thể dẫn đến hạn chế vận động nghiêm trọng.
- Thoát vị đĩa đệm cổ: Đĩa đệm giữa các đốt sống bị lệch khỏi vị trí bình thường, chèn ép dây thần kinh gần đó, gây đau cục bộ kèm tê bì, yếu cơ tay chân. Cơn đau có thể lan tỏa theo đường dây thần kinh, từ vai gáy xuống cánh tay hoặc bàn tay. Nguyên nhân thường do chấn thương lặp lại hoặc tư thế xấu, và tình trạng này phổ biến ở người trẻ làm việc với máy tính.
- Thoái hóa khớp: Các khớp bị tổn thương do tuổi tác hoặc sử dụng quá mức, dẫn đến hạn chế vận động và tê bì cánh tay, bàn chân. Bệnh có thể ảnh hưởng đến khớp vai, cổ, gây viêm và sưng, làm gián đoạn tín hiệu thần kinh từ não bộ đến chi.
- Viêm đa khớp dạng thấp: Đây là bệnh tự miễn gây viêm nhiễm khớp, dẫn đến tê bì ở cả tay và chân. Triệu chứng thường đối xứng hai bên, kèm theo mệt mỏi và cứng khớp buổi sáng. Bệnh ảnh hưởng đến khoảng 1-2% dân số, chủ yếu ở phụ nữ trung niên.
- Bệnh lý thần kinh ngoại biên: Bao gồm viêm đa rễ thần kinh hoặc đa xơ cứng, gây tổn thương lớp vỏ myelin bảo vệ dây thần kinh, dẫn đến tê bì chân tay kèm co thắt cơ. Những bệnh này thường liên quan đến hệ miễn dịch và có thể tiến triển nhanh nếu không được kiểm soát.
- Xơ vữa động mạch: Hẹp lòng mạch do mảng xơ vữa, chèn ép dây thần kinh, gây tê bì và đau mỏi. Tình trạng này phổ biến ở người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc, béo phì hoặc tiểu đường, làm giảm lưu lượng máu đến chi.
- Bệnh lý khác: Một số vấn đề như viêm khớp, vôi hóa cột sống, rối loạn khớp bả vai lồng ngực, rối loạn chức năng thần kinh, viêm bao khớp vai, hoặc thậm chí ung thư di căn đến cột sống cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Ngoài ra, đái tháo đường type 2 có thể dẫn đến tê bì do tổn thương thần kinh ngoại vi, với các dấu hiệu như ăn uống nhiều nhưng vẫn mệt mỏi.
Căng cơ hoặc chấn thương
Không chỉ các bệnh lý mà căng cơ hoặc chấn thương cũng có thể gây ra tình trạng đau mỏi vai gáy tê bì chân tay. Những nguyên nhân này thường liên quan đến hoạt động hàng ngày, tư thế sai lệch hoặc tai nạn đột ngột, dẫn đến tổn thương tạm thời nhưng có thể kéo dài nếu không nghỉ ngơi đúng cách. Dưới đây là chi tiết:
- Căng cơ: Khi cơ vùng cổ vai gáy phải hoạt động liên tục trong thời gian dài, chúng bị kéo căng quá mức, gây đau nhức và tê bì. Tình trạng này phổ biến ở dân văn phòng ngồi máy tính lâu, với tư thế cúi đầu gây áp lực lên cột sống cổ. Căng thẳng tinh thần cũng góp phần, vì stress kích thích tế bào thần kinh bề mặt da, làm tăng cảm giác tê rần.
- Chấn thương: Tập luyện thể thao sai kỹ thuật, nâng vật nặng hoặc không khởi động trước khi hoạt động có thể gây chấn thương vùng cổ vai gáy. Lúc này, kèm theo đau là cứng cổ, đau đầu và co thắt cơ bắp. Chấn thương có thể từ ngã xe, va chạm hoặc lặp lại động tác, dẫn đến viêm và chèn ép dây thần kinh, gây tê bì lan xuống tay chân.
Nguyên nhân khác
Bên cạnh bệnh lý và chấn thương, một số yếu tố khác cũng góp phần gây đau mỏi vai gáy tê bì chân tay. Những nguyên nhân này thường liên quan đến lối sống hoặc môi trường, có thể kết hợp với các vấn đề trên để làm tình trạng nặng hơn.
- Tư thế sai lệch: Ngồi, đứng hoặc nằm không đúng cách lâu dài gây áp lực lên cột sống và dây thần kinh. Ví dụ, nằm nghiêng với gối cao hoặc đi giày cao gót thường xuyên dẫn đến tê bì chân tay do tổn thương thần kinh ngoại biên.
- Thay đổi thời tiết: Thời tiết lạnh hoặc ẩm ướt làm co giãn mạch máu, giảm lưu thông đến chi, gây tê bì và đau mỏi. Điều này thường xảy ra ở người có tiền sử bệnh khớp.
- Mệt mỏi và stress: Áp lực công việc kéo dài kích thích thần kinh, gây tê ngứa và mỏi cơ. Phụ nữ làm việc quá sức có nguy cơ cao hơn do gánh nặng kép từ công việc và gia đình.
- Thiếu dưỡng chất: Thiếu vitamin B12, kali hoặc canxi có thể gây rối loạn thần kinh, dẫn đến tê bì chân tay. Tình trạng này phổ biến ở người ăn kiêng hoặc cao tuổi.
Bài viết được tham vấn bởi Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp.
—
Thông tin của Lương y Nguyễn Thị Thành Danh
Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh là một chuyên gia y học cổ truyền, đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe phụ nữ và phụ khoa, với hơn 30 năm kinh nghiệm. Bà hiện là cố vấn cho Dược Bình Đông. Bà có chuyên môn về các vấn đề kinh nguyệt và các vấn đề phụ khoa khác.
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital
Lương Y Nguyễn Thành Danh 